تبلیغات
..:: گروه کشاورزی ::..                - مشاهده برگ در خر زهره

مشاهده برگ در خر زهره

برگها زوائد جانبی ساقه یا شاخه بوده كه عمدتاً عمل فتوسنتز را به طور تخصصی انجام داده و مملو از سلولهای پارانشیمی محتوی كلرپلاست ( كلرانشیم ) میباشند . در تبادلات گازی با محیط و نیز در برخی از گونه‌ها در تعریق نقش دارند . یك برگ از لحاظ مورفولو‍ژی از سه قسمت تشكیل شده است . قاعده برگ (نیام) برگ را به ساقه متصل میكنند . دمبرگ و سپس پهنك كه عمده عمل فتوسنتز در آن شكل میگیرد .

دمبرگ : در برش عرضی از دمبرگ معمولاٌ سطح تحتانی محدب و سطح فوقانی مقعر است . در برش عرضی دمبرگ اكثر گیاهان چند دسته آوندی مشاهده می‌گردد كه به هنگام ورود به پهنك به یكدیگر ‌پیوسته و یك دسته آوندی را تشكیل میدهند . دمبرگ ممكن است در دو طرف دارای بال باشد كه ادامه پهنك است ( گل انگشتانه  ) . گاهی پهنك تحلیل رفته و به جای آن دمبرگ توسعه می‌یابد كه به آن صفحه فیلود گویند كه عمل فتوسنتز را انجام می‌دهد ( انواع آكاسیا ) برخی دمبرگها در قاعده خود برآمدگیهایی دارند كه در خم و راست شدن پهنك نقش دارند ( گیاه حساس ) برخی گیاهان فاقد دمبرگند ( شب‌بو و میخك ). برخی فاقد دمبرگ بوده و پهنك ساقه را در برمی‌گیرد كه به آن ساقه در آغوش گویند ( زاغك ) و در برخی دیگر در طرفین دمبرگ دارای زوائدی خواهد شد ( رز ).

پهنك

قسمت فعال در زمینه فتوسنتز بوده و اشكال بسیار متنوع از خود نشان میدهد از قبیل گرد ، تخم مرغی ، ویولونی ، پنجه ای و . . .  دارای یك رگبرگ اصلی است كه همان دستجات آوندی بوده و چندین رگبرگ فرعی . پهنك براساس رگ‌بندی به اقسام زیر می‌باشد :

1-    تك رگ‌برگی : گز ، علف جارو.

2-     رگبرگهای مو:زی كه در اكثر تك‌لپه‌ایها مشاهده میگردد .

3-     رگبرگهای شانه‌ای : دارای یك رگبرگ اصلی و رگبرگهای فرعی فراوان در اطراف آن می‌باشد كه اكثراً در دولپه‌ایها دیده می‌شود .

4-      رگبرگ پنجه‌ای : دارای چند رگبرگ اصلی كه معمولاً تعداد آن فرد می‌باشد ( چنار ، انجیر ، مو و....)

 

ساختار تشریحی برگ

1-    قاعده برگ ( نیام )

كه بیرونی‌ترین لایه اپیدرم بوده و سپس پارانشیم پوستی و در مركز دستجات آوندی چوب و آبكش مشاهده می‌گردد كه چوب در بالا و آبكش در پائین قرار دارد . دستجات آوندی شبیه به یك كمان قرار دارند .

2-    دمبرگ

بشره در دمبرگ همان امتداد بشره ساقه است . پارانشیم كروفیلی یا فتوسنتزی نیز در دمبرگ مشاهده
می گردد . كلانشیم در زیر بشره جهت استحكام گیاه وجود دارد . دستجات آوندی در ابتدای دمبرگ حلقوی شكلند و مشابه ساختار ساقه می باشند و هرچه به پهنك نزدیك تر می شویم چوب آبكش به شكل كمان و قوس در می آیند . دارای آندودرم و دایره محیطیه چندلایه ( مضاعف) می باشد كه لابلای آن فیبر فراوان دیده می شود . كامبیوم غیر فعال است و رشد قطری وجود ندارد . جز در موارد استثنایی .

3-    پهنك

الف ) اپیدرم یا بشره : اولین لایه بیرونی اپیدرم پوشیده از ماده چربی كوتین بوده كه كوتیكول را ایجاد می نماید . بشره فوقانی معمولاً فاقد روزنه بوده و یا بسیار اندك است . بشره تحتانی روزنه فراوان داشته و دارای كرك بسیار و در برخی از گونه ها دارای اندام كریپت ( غار ) می باشد .

ب ) پارانشیم برگی ( مزوفیل ) : اختصاصاً عمل پارانشیم برگی صورت می گیرد كه از لحاظ شكل ظاهری بر دو قسم است ؛ پارانشیم نرده ای و پارانشیم حفره ای . در پارانشیم نرده ای سلولها موازی و عمود بر اپیدرم قرار دارند . دارای مئاهای كم و مملو از كلروپلاست های افقی می باشد . پارانشیم حفره ای دارای سلولهای مدور و گرد بوده . دارای مئاهای فراوان كه سهولت جریان گاز و بخار آب  در این مئاها و اتاق زیر روزنه را باعث می گردد .

     سه نوع مزوفیل در گونه های مختلف گیاهی مشاهده می گردد : 1‍- مزوفیل همگن كه سلولهای پارانشیمی یكسان و هم شكلند ( كه معمولاً مدورند ) و در اكثر برگ تك لپه ای ها دیده می شود .
2- مزوفیل دورویه ( نا متقارن ) كه پارانشیم نرده ای در بالا و پارانشیم حفره ای در پایین وجود دارد و در اكثر دو لپه ای ها مشاهده می گردد . 3- مزوفیل ناهمگن دو ردیف پارانشیم نرده ای در بالا و پایین برش عرضی پهنك وجود دارد كه لایه میانی توسط پارانشیم حفره ای پر می شود . ( از قبیل اوكالیپتوس و ...)

     در پهنك نیز بافت اسكلرانشیم مثل غلاف آوندی در اطراف دستجات آوندی چوب و آبكش مشاهده می شود و یا به صورت چوبی شده شدید ( اسكرید ) در پهنك كاملیا ، چای ، زیتون و ... دیده می شود . در مزوفیل عناصر ترشحی ، یاخته های اسانس دار ( تیره برگ بو ) ، كیسه های ترشحی ( تیره روناس و تیره مورد ) ، یاخته های لعاب دار ، اگزالات كلسیم و كربنات كلسیم نیز دیده می شود .

4-    رگبرگهای پهنك

ادامه رگبرگهای دمبرگ می باشد . معمولاً در دمبرگ چند دسته آوند و در رگبرگ فقط یك دسته آوندی وجود دارد . بافت های نگاه دارنده ( كلانشیم ) در قسمت های بیرونی رگبرگ و بافتهای مقاوم (اسكلرانشیم ) در قسمت های درونی رگبرگ به فراوانی مشاهده می گردد . دارای آندودرم دایره محیطی بوده و بافت چوب به سمت بشره فوقانی و بافت آبكش به سمت بشره تحتانی قرار می گردد . آوند چوبی معمولاً از نوع ابتدایی آن ( حلقوی و یا مارپیچی ) می باشد .